राज कुमार सुवेदी, नेपाली कांग्रेस, जसलाई देशको ठूलो र पुरानो दल मानिन्छ, औपचारिक रूपमा दुई भागमा विभाजित भएको छ — शेरबहादुर देउवा नेतृत्व समूह र गगनकुमार थापा नेतृत्व समूह। दुवैले आफूलाई सककली नेपाली कांग्रेस बताउँदै आधिकारिकता दाबी गरेका छन्। यो विभाजन ३० वर्षभन्दा लामो इतिहास भएका पार्टीको लागि ठूलो धक्का हो र तय प्रतिनिधि सभा निर्वाचन पनि जोखिमपूर्ण अवस्थातिर धकेलिएको छ।
गगनथापा समूहले पार्टीभित्र व्यापक समर्थन रहेको दाबी गर्दै विशेष महाधिवेशन आयोजना गर्यो र त्यहाँबाट नयाँ नेतृत्व ९थापा सभापति० चयन गर्यो। त्यस्तै, देउवा पक्षले सो महाधिवेशनलाई अवैध भन्दै थापा, विश्वप्रकाश शर्मा र फरमुल्लाह मन्सूरलाई पाँच वर्षका लागि पार्टीबाट निष्काशन ९कारबाही० गर्यो र पार्टीको आधिकारिक वेबसाइटबाट उनीहरूको नाम–फोटो हटायो। दुवै तरिका थिए विद्यमान पार्टी नेतृत्व र महाधिवेशनको मैदान भित्रैको कानूनी–आचारिक संरचना विरुद्ध, जसले विवाद झनै गहिरो बनाएको छ।
यो विवाद निर्वाचन आयोगमा पुगीसक्यो र अब आयोगले कुन् पक्षलाई आधिकारिकता दिने निर्णय गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
थापा समूहले आयोगमा आफ्नो कार्य समिति अद्यावधिक गर्ने कागजात बुझाइसकेको छ। त्यस्तै, देउवा पक्षले पनि आफूलाई सही कांग्रेस भनी आवश्यक कागजात आयोगमा पेश गरेको छ। आयोगले निर्णय चाँडै ९सम्भवतः अन्तिम हप्ता भित्र० गर्नुपर्ने दबाब र चेतावनी भोगिरहेको छ ।
कांग्रेस विवादलाई निर्वाचन आयोगले जता लैजानेछ, अदालतसम्म तान्नुपर्ला भन्ने अनुमान पनि बढ्दैछ। यदि आयोगले दुवै दाबी अस्वीकार गर्यो भने सुप्रीम कोर्टसम्म मुद्दा जान सक्छ।
अबको सबैभन्दा ठूलो प्रश्न— कुन पक्ष नै साँच्चिकै नेपाली कांग्रेस हो रु
देउवा पक्ष पुरानो, विधानअनुसारको महाधिवेशनको नेतृत्व र केन्द्रीय समिति कायम राखेको दाबी गर्छ। पार्टीको पुरानो वेबसाइट, संरचना–जानकारीमा अझै नियंत्रण राखेको छ।
थापा पक्ष ५४–६७ प्रतिशत प्रतिनिधिको समर्थन पाएको विशेष महाधिवेशनमार्फत नेतृत्व चयन भएको दाबी गर्छ। युवापुस्ता र सुधार चाहने ‘नयाँ शक्ति’ को प्रतिनिधित्व गर्ने दाबी गर्छ। यो अन्तिमतः निर्वाचन आयोग र सम्भवतः सर्वोच्च अदालतले निर्णय गर्नेछ ।
कांग्रेस विभाजनले पार्टीको चुनावी रणनीति कमजोर पार्न सक्छ, सिट बाँडफाँड, गठबन्धन तथा साधारण मतदातामा भ्रम फैलाउन सक्छ, यदि आधिकारिकता निस्किएको दलले चुनाव चिन्ह नपाएमा पार्टीको चुनावी अस्तित्व नै चुनौतीमा पर्न सक्छ।
नेपाली कांग्रेसको आधिकारिकता विवाद अहिले राजनीतिक र कानुनी–संवैधानिक मोडमा छ। “सककली कांग्रेस” अहिले निर्वाचन आयोग र अदालतका निर्णयमा भर पर्दैछ, जसले पार्टीको भविष्य र आगामी चुनावको नतिजामा सिधा प्रभाव पार्नेछ।
